Baran (2001)

Ελληνικός τίτλος: «Βροχή»
Ιρανική ταινία, σκηνοθεσία του Ματζίντ Ματζιντί
πρωταγωνιστούν οι Χουσεΐν Αμπεντινί και Ζεχρά Μπαχραμί
http://www.imdb.com/title/tt0233841/

Πρέπει, εξ αρχής, να γράψω ότι αυτή είναι η πρώτη ιρανική ταινία που είδα ολόκληρη. Έχω δει άλλη μία (μισή), με ένα κοριτσάκι που το στέλνει η μαμά του να αγοράσει κάτι και χάνει τα λεφτά, αλλά δυστυχώς κοιμήθηκα πριν τελειώσει (ενώ ήθελα να την παρακολουθήσω μέχρι το τέλος).

Αυτήν όμως την είδα και είμαι πολύ χαρούμενος γι’ αυτό.

Η ταινία περιγράφει τη ζωή των αφγανών προσφύγων που κατέφυγαν στο Ιράν λόγω του καθεστώτος των Ταλιμπάν και των συνεχών πολέμων. Δεν πρόκειται όμως για πολιτική ταινία. Οι πρωταγωνιστές είναι απλοί άνθρωποι, οικοδόμοι στο επάγγελμα, που, εδώ που τα λέμε, δεν είμαι και σίγουρος ότι είναι επαγγελματίες ηθοποιοί. Είναι όμως πολύ αληθινοί και οι κινήσεις τους ή η σιωπή τους είναι υπέρτερες 10 χολιγουντιανών εκρήξεων.

Ο ήρωάς μας είναι ο Λατίφ, ένας νέος μεταξύ 15-18 χρονών, που απασχολείται σε μία οικοδομή κάνοντας ελαφρές δουλειές, όπως η διαχείριση του κυλικείου (που περιλαμβάνει την ετοιμασία και το σερβίρισμα του τσαγιού ή τις προμήθειες).

Μια μέρα όμως, ένας αφγανός εργάτης (από αυτούς που, ως πρόσφυγες, απασχολούνται παράνομα από τον εργολάβο) πέφτει από μεγάλο ύψος και σπάει το πόδι του. Την άλλη μέρα, έρχεται στη θέση του ο γιος του Ραχμάτ (12-15 χρονών) και, επειδή είναι μικρότερος από τον Λατίφ, ο εργολάβος του αναθέτει το κυλικείο μεταθέτοντας τον Λατίφ στις κανονικές οικοδομικές εργασίες (δηλαδή κουβάλημα, “κοκτέιλ”, ξανά κουβάλημα, κ.λπ.) Ο Λατίφ θυμώνει και υπόσχεται εκδίκηση.

Μια μέρα όμως, βλέπει τον Ραχμάτ να χτενίζει τα μακριά μαλλιά _της_, συνειδητοποιεί ότι πρόκειται για κορίτσι και μένει άναυδος. Χωρίς να το καταλαβαίνει, αρχίζει να την προστατεύει και να την προσέχει. Όταν χρειάζεται, τη σώζει από τους επιθεωρητές εργασίας που την κυνηγάνε και, στη συνέχεια, όταν αυτή φεύγει αναγκαστικά από τη δουλειά, ψάχνει να τη βρει στο χωριό που μένει και βοηθάει, με όσες οικονομίες έχει, τον πατέρα της (χωρίς να του πει από πού προέρχονται τα χρήματα).

Οι καιρικές συνθήκες είναι κακές (έχει κρύο, βρέχει και φυσάει), οι δουλειές είναι λίγες, σκληρές και δε φέρνουν λεφτά, οι άνθρωποι όμως είναι καλοί, δεν υπάρχουν κακές σκέψεις, μικρότητες και υστεροβουλία και αυτό φαίνεται σε όλη την ταινία. Ακόμη και ο φαινομενικά σκληρός εργολάβος, συμπάσχει με τους εργάτες του και οι επιθεωρητές εργασίας κάνουν απλά τη δουλειά τους ακολουθώντας τους νόμους και ΧΩΡΙΣ να είναι διεφθαρμένοι. Οι ερμηνείες των ηθοποιών (είτε είναι επαγγελματίες ή όχι) είναι πολύ καλές και ο προσεκτικός θεατής φαντάζομαι ότι θα εντοπίσει λεπτομέρειες από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων ή από τη νοοτροπία τους, που δε θα του φανούν καθόλου ξένες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Μπαράν (αυτό είναι το όνομα του ρόλου της μικρής πρωταγωνίστριας, εξ ου και ο τίτλος) σε ολόκληρη την ταινία δε λέει ούτε κουβέντα! Η σιωπή της όμως είναι πολύ πιο εκφραστική, όπως και η ματιά της, ακόμη και πίσω από τη μπούρκα (στην τελευταία σκηνή της ταινίας).

Ο σκηνοθέτης Ματζίντ Ματζίντι τέλος, μόλις 2 χρόνια πριν, είναι αυτός που σκηνοθέτησε την ταινία «Το χρώμα του παραδείσου» (δεν την έχω δει ακόμη, άκουσα όμως πολύ καλά λόγια και μετά τη «Βροχή» θα τη δω σίγουρα).

Δεν ξέρω αν η ταινία χρηματοδοτήθηκε ή υποστηρίχτηκε από κάποια κυβερνητική υπηρεσία (αυτή η έλλειψη κακίας/διαφθοράς με ξένισε λίγο και στο Ιράν οι δυνατότητες για ελεύθερη έκφραση, εξ όσων γνωρίζουμε, είναι ελάχιστες), κρατάω όμως την ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας.

Η ταινία μου θύμισε λίγο τον «Κλέφτη των ποδηλάτων» («Ladri di biciclette» (1948)) του Βιτόριο ντε Σίκα.