Δημιουργική τιμωρία / Όλα είναι παιχνίδι

Στο προχθεσινό μου μάθημα με τα παιδιά των μικρών τάξεων (Α-Β) σε ένα σχολείο που διδάσκω, είχα την ευκαιρία να δω στην πράξη πώς μετατρέπεται μια τιμωρία σε δημιουργική απασχόληση.

Όπως έχω ξαναγράψει και πιο παλιά, για το μάθημα των υπολογιστών δε χρειάζεται να κυνηγάει ο δάσκαλος τα παιδιά. Συνήθως τα βρίσκει να τον περιμένουν έξω από την αίθουσα, όταν είναι κλειδωμένη, ή μέσα σ’ αυτή, αν τη βρουν ξεκλείδωτη.

Έτσι λοιπόν και προχθές. Με τη βιασύνη τους να μπουν μέσα στην αίθουσα, δυσκόλευαν εμένα που προσπαθούσα να ξεκλειδώσω την πόρτα και δε με άκουγαν όταν τους έλεγα να κάνουν πίσω. Όταν καταφέραμε τελικά να μπούμε μέσα, δύο κοριτσάκια της πρώτης άρχισαν να μαλώνουν επειδή η μία έσπρωξε την άλλη στην προσπάθειά τους να προλάβουν να πιάσουν θέση μπροστά σε ένα υπολογιστή.

Αποφάσισα λοιπόν κι εγώ να βάλω όλη την τάξη τιμωρία, για ολόκληρη την ώρα, και η τιμωρία ήταν να γράφουν την αλφαβήτα μία φορά το ένα και μία το άλλο (ευτυχώς η αναλογία παιδιών ανά υπολογιστή ήταν 2:1).  Έτσι, τα κέρδη θα ήταν:

  • θα έκαναν εξάσκηση στη σειρά των γραμμάτων του αλφάβητου (ειδικά τα παιδιά της Α’ τάξης που μόλις τώρα ολοκληρώνουν την εκμάθηση όλων των γραμμάτων),
  • θα μάθαιναν πού βρίσκεται το κάθε γράμμα στο πληκτρολόγιο, καθώς και τη χρήση των πλήκτρων Enter & Backspace,
  • θα έμεναν ήσυχα για το υπόλοιπο της ώρας 🙂

Για να μην πάρουν μάλιστα την τιμωρία κατάκαρδα, τους την παρουσίασα ως παιχνίδι-αγώνα δρόμου, καθώς στο τέλος της ώρας θα μετρούσαμε ποια ομάδα θα είχε γράψει το αλφάβητο τις πιο πολλές φορές. Πρόσθετα, μετά τις 5 πρώτες φορές που θα είχαν γράψει το αλφάβητο με τη σωστή σειρά, θα έπρεπε να συνεχίσουν γράφοντάς το ανάποδα!

Αυτό όμως που μ’ εντυπωσίασε, στο τέλος της ώρας, ήταν το ότι αυτοί που «έχασαν» και μου δικαιολογήθηκαν ότι τα γράμματα στο πληκτρολόγιο ήταν μπερδεμένα, δέχτηκαν την πρότασή μου:

όταν το απόγευμα σε αφήσουν οι γονείς σου να παίξεις στον υπολογιστή, ζήτα από τη μαμά ή το μπαμπά να σε βάλουν να γράψεις το αλφάβητο, για να μάθεις να το γράφεις γρήγορα

Το σκέφτεστε;

Να είσαι γονιός και να σου έρθει να μικρό να σου πει: «σήμερα δε θέλω να παίξω, θέλω να γράψω στον υπολογιστή», ένα θερμόμετρο, δε μπορεί, θα του το βάλεις! 😉

Η ώρα κύλησε μια χαρά, όπως καταλαβαίνετε, και τα μικρά έφυγαν χαρούμενα επειδή η «τιμωρία» ήταν τελικά παιχνίδι (αν και δεν ξέρω πόσα τελικά εφάρμοσαν την πρότασή μου).

Κι ενώ είχα ξεκινήσει χθες να γράφω το παραπάνω κείμενο και το άφησα να το τελειώσω σήμερα, το μεσημέρι στο μάθημα είχα μια παρόμοια κατάσταση (εξ ου και ο διπλός τίτλος του άρθρου). Έτυχε να ακούσω ένα μαθητή μου της Δ’ τάξης να λέει στο συμμαθητή και φίλο του:

θέλεις να παίξουμε email;

Τι είχε γίνει;

Ο πρώτος απέκτησε την πρώτη του ηλεκτρονική διεύθυνση χθες, που του την έφτιαξε ο μπαμπάς του. Σήμερα, λοιπόν ήθελε να μυήσει και το φίλο του, ώστε να μπορούν να ανταλλάσσουν μηνύματα και τι πιο απλό από το να θεωρήσει την όλη διαδικασία ως παιχνίδι!

Γενικά, είμαι πολύ επιφυλακτικός να εισάγω τα παιδιά από τόσο νωρίς στην έννοια της δικτυακής επικοινωνίας, δεδομένου ότι δεν ξέρουμε (και δεν ξέρουν) από ποιους θα λαμβάνουν μηνύματα. Από την άλλη μεριά όμως, τα κοινωνικά δίκτυα (και ειδικά το facebook) τα γνωρίζουν ήδη από τα αδέλφια τους ή τους γονείς τους κι έτσι το μόνο που μένει σ’ εμένα είναι η ενημέρωση για το τι πρέπει να προσέχουν και η ελπίδα ότι θα θυμούνται όσα συζητήσαμε.

Αυτό όμως είναι ένα άλλο θέμα και σταματώ εδώ. Μένω μόνο με το γεγονός ότι είναι πολύ καλή αυτή η αντιμετώπιση των παιδιών, να τα βλέπουν όλα σαν παιχνίδι.

Περί βιαστικών και προχείρων αποφάσεων (υπολογιστές Α’ Γυμνασίου)

Πριν από μερικούς μήνες εξέφρασα σ’ αυτό το ημερολόγιο ([1] [2]) τις επιφυλάξεις μου σχετικά με τους υπολογιστές που επρόκειτο να δοθούν σε όλα τα παιδιά της Α’ Γυμνασίου.

Δυστυχώς, πριν τελειώσει η χρονιά, οι φόβοι (όχι μόνο δικοί μου φυσικά) φαίνεται ότι επαληθεύονται, γεγονός μάλλον αναμενόμενο. Πώς το λέει η παροιμία;
«Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα»

Η χρονιά πλέον έχει χαθεί. Το κακό είναι ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να γλυτώσουμε και την επόμενη.

Η αρχή όμως έγινε, οι υπολογιστές μοιράστηκαν και το λογισμικό είναι εύκολο να εμπλουτισθεί και να αντικαθίσταται κάθε φορά που θα υπάρχει καινούρια έκδοση. Επίσης, η πολιτεία προλαβαίνει να εκπαιδεύσει και τους δασκάλους (για το 2011-12 τώρα πια), ώστε αυτοί να μπορούν να βοηθούν τα παιδιά όποτε χρειάζεται.
Α ναι, γράφοντας εκπαίδευση δεν εννοώ μόνο τη «διδακτέα ύλη» (το λογισμικό δηλαδή), χρειάζεται και αλλαγή νοοτροπίας ώστε να αποδεχτούν τα νέα εργαλεία.

Θέλω να ελπίζω ότι θα υπάρξει συνέχεια.  Τα παιδιά διψούν και είναι κρίμα οι «μεγάλοι» να αφήσουν ακόμη μία γενιά να μείνει στάσιμη.

Παγκόσμια ημέρα του παιδιού

Σήμερα είναι η παγκόσμια ημέρα του παιδιού και σκέφτομαι πόσο τυχεροί είναι οι δάσκαλοι και οι γονείς που τα ακούν κάθε μέρα να γελούν!

Η διπλωματία των παιδιών

Σήμερα θέλω να σας μεταφέρω δύο περιστατικά από τις δύο πρώτες μου ημέρες σε ένα από τα σχολεία όπου θα διδάσκω φέτος.

Χθες το μεσημέρι

Το πρώτο μου μάθημα με τα μικρά (Α-Β τάξεις).  Οι υπολογιστές βρίσκονται στην ίδια αίθουσα με τα όργανα της Φυσικής Αγωγής (στρώματα, μπάλες, δοκός ισορροπίας) και τη βιβλιοθήκη του σχολείου.  Επειδή είναι το πρώτο μας μάθημα μαζί, ξεκινήσαμε με τις γνωριμίες και τη φωτογράφηση (όπως έγραψα και στο προηγούμενο άρθρο).  Φαίνεται όμως ότι η φωτογράφηση τραβούσε σε μάκρος για κάποια παιδιά (ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για πρωτάκια και δευτεράκια), είχαμε και τους υπολογιστές κλειστούς (για να έχω την προσοχή τους σε ό,τι τους έλεγα) κι έτσι άρχισαν να λοξοκοιτάζουν προς τα όργανα της γυμναστικής.  Φυσικά δεν αρκέστηκαν μόνο στο κοίταγμα αλλά, βλέποντάς με και απασχολημένο, προχώρησαν προς τα εκεί και άρχισαν να παίζουν με τις μπάλες και να ανεβαίνουν στη δοκό και μετά να πηδούν στα στρώματα!

Στην αρχή τα πήρα με το καλό.  Δεν είχαν αποτέλεσμα οι παραινέσεις μου.  Όταν είδα ότι δε με άκουγαν, φώναξα.  ΔΥΝΑΤΑ.  Ίσως με άκουσε και η δασκάλα του ολοημέρου, στην αίθουσα που ήταν με τα μεγάλα παιδιά, έναν όροφο πιο κάτω.  Το γεγονός όμως είναι ότι τότε με άκουσαν και μαζεύτηκαν, σα «βρεγμένες γάτες» που λέμε, γύρω μου (σε μια απόσταση ασφαλείας όμως).

Φεύγοντας το απόγευμα, ήμουν σίγουρος ότι πλέον θα ήμουν «ο κακός κύριος των υπολογιστών» 🙂

Σήμερα το μεσημέρι

Πηγαίνοντας στο σχολείο σήμερα, είχα σκοπό να ελαφρύνω κάπως την ατμόσφαιρα, αφήνοντάς τα να παίξουν (δεδομένου και του γεγονότος ότι δεν κατάφερα ακόμη να βάλω στους υπολογιστές αυτά που ήθελα), ακόμη και τους «πρωτεργάτες» του χθεσινού επεισοδίου, στους οποίους είχα πει ότι θα ήταν τιμωρημένοι και σήμερα (τιμωρία: όταν τα άλλα παιδιά θα παίζουν, εσείς θα κάθεστε μακρυά και θα τα βλέπετε).

Φανταστείτε λοιπόν την έκπληξή μου όταν, μπαίνοντας στην αίθουσα, με το «καλησπέρα» που είπα, ήρθαν 5-6 γύρω μου, ένα μ’ αγκάλιασε και άλλα δύο μου έδωσαν τις ζωγραφιές που είχαν κάνει (όχι για να τις κοιτάξω, για «δικές μου»)!!!

Εννοείται πως μετά από τέτοια υποδοχή, δεν ήταν δυνατό να κρατήσω τη χθεσινή μου «υπόσχεση», έτσι δεν είναι;

Δεν ξέρω αν αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς των παιδιών προήλθε μετά από κάποια συζήτηση με τους γονείς τους ή τη δασκάλα του ολοημέρου· φαντάζομαι πως όλο και θα έγινε κάποια τέτοια συζήτηση.  Θυμάμαι όμως και κάτι που μου είχε μεταφέρει μια μητέρα, πριν από δύο χρόνια, ότι της είχε πει ο γιος της (Α τάξη τότε) μετά το πρώτο μάθημα: «ο κύριος των υπολογιστών είναι αυστηρός αλλά είναι καλός» και σκέφτομαι ότι τελικά τα παιδιά, ακόμη και τα πιο μικρά, έχουν τον δικό τους τρόπο αξιολόγησης για να μας κρίνουν.

Απορίες περί μαθητικού υπολογιστή (κουπόνι Α’ γυμνασίου)

Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τώρα τελευταία  την κίνηση διάθεσης των φορητών υπολογιστών στους μαθητές της Α’ γυμνασίου (με το κουπόνι των 450 €) και τις σχετικές διαφημίσεις των καταστημάτων και κάνω μερικές σκέψεις:

  1. Γιατί οι υπολογιστές δε μοιράζονται στα παιδιά με τον ίδιο τρόπο, όπως τα βιβλία;
  2. Γιατί όλες οι προσφορές που βλέπω αφορούν netbooks + άλλες «προσφορές» και όχι κανονικούς φορητούς υπολογιστές;

Προσπαθώντας να ερμηνεύσω τα «γιατί», ανησυχώ για τις καινούριες ερωτήσεις που γεννούν τα «επειδή»…

  1. Επειδή πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ελεύθερης επιλογής από τους μαθητές και τις οικογένειές τους όποιου υπολογιστή επιθυμούν.
    Όμως, με τόσες πολλές επιλογές, πώς θα αποφασίσουν οι γονείς ποια είναι η καλύτερη; Δε θα πέσουν θύματα «ειδικών» και «επαγγελματιών» που θα θέλουν να τους πασάρουν κάτι υποδεέστερο για να τσεπώσουν τη διαφορά από το κουπόνι;
  2. Επειδή ένα netbook είναι φθηνότερο από 450 € και το κουπόνι πρέπει να καταναλωθεί ολόκληρο.
    Όμως, μόλις τον προηγούμενο Φεβρουάριο αγόρασα το φορητό μου υπολογιστή (που είναι κανονικός και τον χρησιμοποιώ για τη δουλειά μου) αντί 499 €. Ίσως τα παιδιά δε χρειάζονται τόση ισχύ (αλήθεια, παιχνίδια δε θα παίζουν; Δε θα τα συγκρίνουν με τις παιχνιδομηχανές που έχουν ήδη; ) Οι «προσφορές» όμως που συνοδεύουν το κυρίως μηχάνημα θα είναι χρήσιμες στα παιδιά (ή μήπως στους γονείς τους ή μόνο στους καταστηματάρχες);

Υπάρχει επίσης και ένα σενάριο που μάλλον θα το δούμε τους επόμενους μήνες: πολλά παιδιά θα απογοητευθούν επειδή κάποια άλλα παιδιά θα έχουν καλύτερους υπολογιστές και το αίσθημα της απογοήτευσης θα έχει και παρενέργειες. Όσοι ζουν τις τάξεις «από μέσα», φαντάζομαι ότι καταλαβαίνουν καλύτερα τι εννοώ.

Όπως έγραψα και σε πιο παλιό άρθρο, είμαι αρκετά επιφυλακτικός για το ποιους εξυπηρετεί πραγματικά αυτή η κίνηση. Μακάρι να βγω ψεύτης, αλλά φοβάμαι ότι δεν εξυπηρετεί τους μαθητές.

Όλοι οι υπολογιστές, σε όλα τα σχολεία, πιστεύω ότι πρέπει να είναι ίδιοι και να περιέχουν τα ίδια αρχεία (αρχικά — στην πορεία είναι επιλογή του μαθητή τι θα κάνει).

Από μικρό κι από τρελλό…

Συνηθίζεται στο τέλος της χρονιάς να κάνουμε ανασκοπήσεις και να κρίνουμε ή να κρινόμαστε σε σχέση με την απόδοσή μας.  Έτσι με χαροποίησε η συνοπτική αξιολόγησή μου που άκουσα την Παρασκευή από μια μαθήτριά μου της Α’ δημοτικού:

Κύριε, είστε πολύ καλός και λίγο τρελλός

Ό,τι και να γράψω παραπάνω, θα είναι περιττό. Σημειώνω μόνο ότι θεωρώ αυτή τη χρονιά ως επιτυχημένη κι ευχαριστώ την Αναστασία που με ζύγισε τόσο καλά!

Φορητοί υπολογιστές στα παιδιά της Α’ Γυμνασίου

Μάθαμε πρόσφατα (σχετικά: [Σκάι], [τα Νέα]) ότι το υπουργείο Παιδείας προτίθεται να δώσει φορητούς υπολογιστές (δωρεάν ή με επιδότηση) σε κάθε παιδί που θα εγγραφεί στην Α’ τάξη του Γυμνασίου το Σεπτέμβριο.

Σχετικά με αυτό το θέμα, είχαμε χθες μία αρκετά εκτεταμένη (και, κατά τη γνώμη μου, εποικοδομητική) συζήτηση με τη Δέσποινα (ΣΤ’ τάξη), η οποία, ως μελλοντική μαθήτρια του γυμνασίου, ενδιαφέρθηκε να μάθει περισσότερα από αυτά που είχε ακούσει στην τηλεόραση. Δε θα αναφέρω εδώ περισσότερα για αυτήν τη συζήτηση, θέλω όμως να γράψω κάποιες σκέψεις μου, δοθείσης της ευκαιρίας.

Ομολογώ ότι αυτά τα 3 χρόνια που διδάσκω στα δημοτικά σχολεία έχω μιλήσει στα παιδιά για την πρωτοβουλία του μαθητικού υπολογιστή “One Laptop Per Child” (OLPC, λήμμα wikipedia). Μάλιστα, με εντυπωσιάζει το ότι τα παιδιά θυμούνται την είδηση (που συνήθως ανακοινώνω στην αρχή της χρονιάς για να τους κινήσω το ενδιαφέρον) και με ρωτούν για το πότε θα πάρουν αυτούς τους υπολογιστές, ακόμη και το Μάιο, επαληθεύοντας την παροιμία: «μην τάξεις του Άγιου κερί και του παιδιού κουλούρι»!

Συμφωνώ με τις επιφυλάξεις όσων έχουν κατά καιρούς δηλώσει ότι το Σχολείο (δάσκαλοι/καθηγητές, υποδομές, εκπαιδευτικά προγράμματα) είναι ακόμη ανέτοιμο για μία τέτοια κίνηση και φοβάμαι κι εγώ πως η εισαγωγή των υπολογιστών ως εναλλακτικού, ως προς τα βιβλία, τρόπου διδασκαλίας θα προκαλέσει αναταράξεις και τελικά θα ακυρώσει την όποια αρχική ευφορία. Ανησυχώ ότι κάποιο (υποθέτω σχετικά μεγάλο) ποσοστό παιδιών θα απογοητευθεί γρήγορα και θα απαξιώσει τελικά αυτό το χρήσιμο εργαλείο. Ο λόγος;

Κατ’ αρχήν, οι εκπαιδευτές (πλην ελαχίστων) δε θα μπορούν να υποστηρίξουν την όλη διαδικασία, δεδομένου ότι δεν έχουν εκπαιδευτεί ακόμη στη χρήση τους. Από την άλλη μεριά, οι μαθητές θα βρίσκουν μάλλον πρωτόγονα τα γραφικά, συγκρίνοντάς τα με ό,τι έχουν δει στο δίκτυο και στις παιχνιδομηχανές που, σχεδόν όλοι, έχουν στο σπίτι.

Κύριε, σας βρήκα στο δίκτυο!

Κύριε, σας βρήκα στο δίκτυο!

Αυτή τη φράση μου είπε πριν από λίγες ημέρες μία μαθήτριά μου (της Ε’ δημοτικού) και μ’ έκανε να ανησυχήσω (ελαφρά)!

Τι να βρήκε άραγε; Είναι καλό τώρα αυτό ή κακό;

Η αλήθεια είναι ότι, μέχρι τώρα, ένα τέτοιο ενδεχόμενο δε με ανησυχούσε διόλου, επειδή υπέθετα (και όχι άδικα) ότι όποιος με έψαχνε στο δίκτυο, θα ήταν τουλάχιστον ενήλικας, οπότε ακόμη και αν έγραψα και μια κουβέντα παραπάνω σ’ αυτό το δημιούργημα συλλογικής μνήμης που αποκαλούμε δίκτυο (ή «διαδίκτυο» αν θέλετε) θα κρινόμουν με βάση τις εμπειρίες και την κρίση ενός ενήλικα.

Διδάσκοντας όμως σε παιδιά του δημοτικού σχολείου τα τελευταία χρόνια, συνειδητοποίησα πως η ανωτέρω προϋπόθεση δεν ισχύει!

Τα παιδιά, κυρίες και κύριοι, όσο μικρά κι αν είναι (ή τα θεωρούμε), δεν είναι αποκομμένα από την κοινωνία και, επιπλέον, έχουν πολλή όρεξη (και χρόνο) να ψάξουν και να μάθουν περισσότερα. Έτσι, με τα σύγχρονα εργαλεία της εποχής μας (είτε Google το λένε αυτό ή κοινωνικά δίκτυα, Facebook κ.λπ.) και με την έμφυτη περιέργειά τους, είναι δυνατό να ανακαλύψουν πράγματα που εμείς στην ηλικία τους ούτε που φανταζόμασταν.

Πρόσθετα, και γι’ αυτό αναφέρθηκα στη συλλογική μνήμη πιο πάνω, οι τυχόν αναζητήσεις για το όνομά μας (ή το παρόνομά μας) μπορεί να οδηγήσουν σε ντοκουμέντα «παλαιά» (5-10 χρόνια πριν και βάλε), ντοκουμέντα που δε δημιουργήθηκαν μόνο από δικές μας ενέργειες, αλλά και από ενέργειες άλλων, φίλων, γνωστών ή ακόμη και αγνώστων!

Προσέχετε λοιπόν αγαπητοί ενήλικες, εκείνο το ανέκδοτο που γράψατε κάποτε, εκείνη η συζήτηση που συμμετείχατε ή εκείνη η φωτογραφία που ανέβασε η παρέα σας σε κάποιο δικτυακό τόπο, θα συνεχίσει να υπάρχει πολύ μετά από τότε που θα την έχετε πια ξεχάσει… μέχρι να έρθει κάποιος μικρός εξερευνητής να σας πει:

Κύριε, σας βρήκα στο δίκτυο!

ΥΓ. ευτυχώς δε χρειάζεται να ανησυχώ… ό,τι και να βρείτε μικροί μου μαθητές για μένα, θα πρέπει να σκεφτείτε τη δική σας αντίδραση στην ίδια φράση σε 20-30 χρόνια από τώρα! 😉

Ισότητα στην Α’ δημοτικού;

Εικόνα από το σημερινό μάθημα:

Μέσα στην αίθουσα υπάρχουν 6 υπολογιστές και 9 παιδιά, 5 αγόρια και 4 κορίτσια, όλα πρωτάκια και τα είχα πει να παίξουν ό,τι θέλουν. Παρατηρήστε την κατανομή παιδιών ανά υπολογιστή:

  1. 1 κορίτσι
  2. 2 αγόρια
  3. 1 κορίτσι
  4. 3 αγόρια
  5. 1 κορίτσι
  6. 1 κορίτσι

Δηλαδή, 4 κοριτσάκια είχαν το καθένα από ένα υπολογιστή και 5 αγοράκια μοιραζόταν συνολικά 2 υπολογιστές!

Προς στιγμή σκέφτηκα ότι τα αγόρια θα παίξουν κάποιο παιχνίδι όπου ο ένας θα ήταν αντίπαλος του άλλου. Όλη την ώρα όμως έπαιζαν διαδοχικά ο ένας μετά τον άλλο, ο ένας έπαιζε και οι άλλοι παρακολουθούσαν. Από την άλλη μεριά, τα κορίτσια βρέθηκαν κάποια στιγμή να παίζουν οι 3 από τις 4 το ίδιο παιχνίδι.

Επίσης περίεργο (;) είναι το γεγονός ότι κανένας δε μου διαμαρτυρήθηκε (μάλλον δεν το πρόσεξαν) κι έτσι τ’ άφησα να παίζουν χαμογελώντας από μέσα μου.

  1. Εγγραφή στο Ιστολόγιο μέσω Email

    Εισάγετε το email σας για εγγραφή στην υπηρεσία αποστολής ειδοποιήσεων μέσω email για νέες δημοσιεύσεις.

    Προστεθείτε στους 738 εγγεγραμμένους.

  2. Kατηγορίες

  3. Θέματα

  4. Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: