Αναζήτηση λέξης…

Πώς την ονομάζουμε την κατάσταση κατά την οποία, ενώ Συνεχίστε την ανάγνωση του “Αναζήτηση λέξης…”

Οι συζητήσεις στην εποχή του facebook

Έχετε παρατηρήσει πως, τώρα τελευταία, όλο και περισσότερες συζητήσεις στο facebook, μεταξύ συνήθως 2 ατόμων (και όχι περισσοτέρων), τελειώνουν κάπως απότομα και μάλιστα στην τελευταία απάντηση/σχόλιο υπάρχει και κάποιο Like (ένα και μοναδικό) από τον έτερο συνομιλητή;
Αυτό λοιπόν το μόνο και έρημο Like κάποιας στιχομυθίας έχει συνήθως την έννοια:

«Διάβασα ό,τι έγραψες και δεν έχω κάτι άλλο να γράψω»

Καμιά φορά όμως, μπορεί να έχει και την έννοια:

«Επειδή βαρέθηκα τη συζήτηση, πάρε ένα like για να τη σταματήσουμε και να έχω εγώ τον τελευταίο λόγο»

 Μπορεί να έχει και κάποια τρίτη ερμηνεία. Και μόνο με αυτές τις δύο όμως, πάλι δεν είναι εύκολο να αναγνωρίσεις ποια ισχύει (εκτός αν ξέρεις καλά το συνομιλητή σου).

Η παγκοσμιοποίηση του γραπτού λόγου έχει αρχίσει…

… και θα τον συνοδεύει πλέον για πάντα (μάλλον).

Κάτι που προσέχω πλέον όλο και περισσότερο στο γραπτό λόγο, όχι μόνο των νέων,  αλλά και αρκετών μεγαλυτέρων σε ηλικία, είναι η αντικατάσταση του ελληνικού ερωτηματικού από το αντίστοιχο λατινικό στις ερωτηματικές προτάσεις. Για να μην ξεχνιόμαστε:

το ;  είναι το ερωτηματικό του ελληνικού αλφαβήτου
το ?  είναι το ερωτηματικό του λατινικού αλφαβήτου

Δεν ξέρω πού ακριβώς οφείλεται αυτή η μεταβολή.  Πιθανές αιτίες: οι ξένες ταινίες (σε συνδυασμό με τη δεύτερη γλώσσα που θεωρείται πλέον δεδομένη, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες), η αυξημένη χρήση των δικτυακών εφαρμογών (γραπτής) επικοινωνίας, η βολικότερη θέση του “?” σε σχέση με το “;” στο πληκτρολόγιο (υπολογιστών και κινητών τηλεφώνων)· ίσως υπάρχουν και άλλες.

Το θέμα είναι ότι αρχίζει να μην ενοχλεί (ολοένα και περισσότερους) και να γίνεται αποδεκτή η αντικατάσταση.  Στο κάτω κάτω, το “?” στο ελληνικό αλφάβητο δεν υπάρχει, άρα δεν έχει κάποια άλλη έννοια για να την αντικαταστήσει και να δημιουργηθούν αμφισημίες.

Εντάξει, “η γλώσσα εξελίσσεται”, “έχω ακόμη κάποιες πεπαλαιωμένες (δεινοσαυρικές) αντιλήψεις”… εμένα πάντως θα συνεχίσει να με ξενίζει (είμαι κολλημένος, με άλλα λόγια).

Quiz: τι θέλει να πει η διαφήμιση στο facebook;

Μ’ αρέσουν οι στοχευμένες διαφημίσεις. Δίνουν μια μεγαλύτερη αξία, όπως και να το κάνουμε, στο θεατή που τις βλέπει.

Την βλέπεις, ας πούμε, με μια προσεγμένη φωτογραφία και με κείμενο που σε κάνει να μη βλέπεις την ώρα να πατήσεις στο link. Έτσι πρέπει να γίνεται εξάλλου, η διαφήμιση πρέπει να είναι άμεση και θελκτική.

Ας δούμε λοιπόν μία στοχευμένη διαφήμιση (την είδα στο facebook)…

Προσωπικά έχω την εντύπωση ότι το κείμενο το έβαλαν απλά για να συνοδεύει τη φωτογραφία. Σου λέει, θα δουν τη φωτογραφία, σιγά μη διαβάσουν και το κείμενο.

Καταλαβαίνει κανείς τι θέλει να μας πει ο διαφημιστής;

Ή καλύτερα: μπορείτε να βρείτε ποιο ήταν το αρχικό αγγλικό κείμενο που μεταφράστηκε αυτόματα στα (όποια) ελληνικά;

Με κεφαλαίο ή μικρό το αρχικό γράμμα;

Όπως έχω γράψει και πιο παλιά, μεγαλώνω και ξεχνάω… γι’ αυτό και ζητάω τη βοήθεια όσων πήγαν στην (τότε) τρίτη δέσμη ή στο (τωρινό) επιστημονικό πεδίο της θεωρητικής κατεύθυνσης ή όποιου/ας αναγνώστη/ριας θυμάται τέτοιες λεπτομέρειες.

Προσπαθώ να θυμηθώ αν λέξεις σύνθετες, που περιέχουν κάποιο κύριο όνομα ως δεύτερο συνθετικό, γράφονται με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα ή με μικρό.

Για παράδειγμα, στην ταινία “Ο αστραπόγιαννος”, το δεύτερο συνθετικό είναι κύριο όνομα και γράφεται με κεφαλαίο. Θα έπρεπε λοιπόν ο τίτλος να γράφεται ως “Ο Αστραπόγιαννος” ή “Ο αστραπόγιαννος”;

Χάνονται οι ντοπιολαλιές μας;

Το παραδέχομαι!
Παρ’ όλο που δεν έχω ποντιακή καταγωγή, μ’ αρέσουν πολύ τα ποντιακά τραγούδια, έστω κι αν δεν καταλαβαίνω καλά τι λένε! Έχω φτάσει μάλιστα στο σημείο να ακούω για μέρες έναν τοπικό ποντιακό σταθμό συνέχεια και, ανάμεσα στις άλλες άγνωστες (για μένα) λέξεις, μου έκανε εντύπωση η λέξη “παρχάρια” που άκουγα σχεδόν σε κάθε τραγούδι.

Άρχισα λοιπόν να ρωτάω διάφορους φίλους και γνωστούς με ποντιακή καταγωγή τι σημαίνει και, αν και όλοι μου έλεγαν ότι είναι κάποιο μέρος (πλατεία, βοσκοτόπι, χώρος αναψυχής, εξοχή ήταν σε γενικές γραμμές οι ερμηνείες που άκουσα), εν τούτοις δεν ήταν πολύ σίγουροι. Είχαν ξανακούσει τη λέξη αλλά, επειδή δε μιλούν πια την ποντιακή διάλεκτο, είχαν μια δυσκολία να τη μεταφράσουν στην καθομιλουμένη. Ακόμη και στο ραδιοφωνικό σταθμό που προανέφερα, οι ποντιακές φράσεις που ακούγονται είναι συγκεκριμένες, προκαθορισμένες θα έλεγα ή πιο σωστά, προηχογραφημένες… σα διαφημιστικά σποτάκια!

Γενικεύοντας λοιπόν (μιας και δεν είναι μόνο τα ποντιακά, αλλά και τα κρητικά, τα τσακώνικα, τα βλάχικα, τα θρακιώτικα και δεν ξέρω κι εγώ πόσες ακόμη διάλεκτοι), έρχομαι να αναρωτηθώ δημόσια αν έχουν περάσει πια τα χρόνια που ο κάθε τόπος είχε τη ντοπιολαλιά του και πλέον όλοι μιλάμε την ίδια (συνεχώς συρρικνούμενη) γλώσσα. Εντάξει, υπάρχουν κάποιοι σύλλογοι ακόμη που κάνουν σοβαρή δουλειά αρχειοθετώντας και εκδίδοντας βιβλία σχετικά με τις διάφορες διαλέκτους που υπάρχουν (υπήρχαν;) στην ελληνική επικράτεια, έχω όμως την εντύπωση πως αυτές είναι πια ξεπερασμένες (για να μη γράψω “νεκρές”)!

Πόσοι ραδιοφωνικοί σταθμοί υπάρχουν, με εκπομπές λόγου, σε τοπική διάλεκτο;
Πόσες εφημερίδες έχουν στήλες γραμμένες σε άλλη διάλεκτο, πλην της καθομιλουμένης;

Κι επειδή είμαστε στο δίκτυο των δικτύων, πόσα blogs γράφονται σε κάποια τοπική διάλεκτο;

Μονολεκτικά

Πες μου μια λέξη” τραγουδούσε ο Δημήτρης Χορν.
Μην πεις λέξη” ήταν ο τίτλος της ταινίας με το Michael Douglas και τη Brittany Murphy.

Τι είναι μία λέξη;
Φτάνει μία λέξη για να εκφραστείς και για να εκφράσεις αυτό που θέλεις να πεις;

Πολλές φορές φτάνει, αρκεί να ειπωθεί την κατάλληλη στιγμή, στο κατάλληλο άτομο, με την κατάλληλη έννοια! Μία λέξη (ή και καμία ακόμη) είναι αρκετή για να ευχαριστήσεις, για να δυσαρεστήσεις, για να συγκινήσεις, ακόμη και για να αδιαφορήσεις. Όταν τη λες, ξέρεις ότι θα καταλάβει· όταν την ακούς, ξέρεις ότι δε χρειάζεται να ακούσεις περισσότερα. Χρειάζεται να σκεφτείς, κάποιες φορές, γι’ αυτή τη μία λέξη· άλλες φορές, είναι αυθόρμητη. Η επίδρασή της στο αυτί μπορεί να είναι καταλυτική, μπορεί και να μετανιώσεις αμέσως μόλις την ξεστομίσεις!

Κάθομαι και γράφω τόσες λέξεις τώρα για να περιγράψω τα αποτελέσματα μίας λέξης… δεν περιγράφονται φίλοι μου!

Αδυνάτισες, ε;

Λέμε: “Αδυνάτισες, ε;”
και μπορεί να εννοούμε: “την τελευταία φορά που σε είδα, τα είχες τα παραπάνω κιλά σου”.

Συνήθως βέβαια το λέμε για καλό και δεν κάνουμε κακοπροαίρετες σκέψεις όπως η παραπάνω, σωστά;

Γιατί όμως είναι καλό ή κακό το να έχει κάποιος/α λιγότερα ή περισσότερα κιλά; Μήπως λόγω συσχετισμού της παχυσαρκίας (που δεν είναι βέβαια το ίδιο, επεκτείνοντας λανθασμένα την έννοια “πάχος”) με την κακή υγεία ή μήπως εξαιτίας κοινωνικών λόγων;

Μα πιο παλιά δεν έλεγαν “τα πάχη μου, τα κάλλη μου” και τα κάποια πρόσθετα κιλά δεν ήταν ένδειξη καλής οικονομικής κατάστασης, για να μη γράψω “πλούτου”;

Εξάλλου, αυτός που τρέφεται καλά λέγεται ευτραφής, λέξη που όμως πλέον χρησιμοποιείται ως ευφημισμός για όποιον έχει κάποια παραπανίσια κιλά, σε σχέση πάντα με το “κανονικό” βάρος.

Ό,τι κι αν είναι, ίσως τελικά να είχε δίκηο ο Φρέντυ Γερμανός που έγραφε σε ένα χρονογράφημά του [1] ότι είχε κρατήσει κακία στον Κωνσταντίνο Καραμανλή όταν κάποτε αυτός του είπε “Πάχυνες!”, που κράτησε όμως μέχρι τότε που του είπε, αρκετά χρόνια μετά, τη μαγική λέξη: “Αδυνάτισες!”

Μερικά πράγματα μπορεί και να είναι καλύτερο να μη λέγονται!
Ή να λέγονται χωρίς να παρεξηγούνται! [2]

[1] περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Τρελαθήκαμε εντελώς;”, 1988, εκδόσεις Κάκτος
[2] αφορμή για το παρόν δεν είναι η ζυγαριά μου αλλά η μνήμη μου 😉